Verifika tas-17-il tifsira

bbordja

Għadha mhux ikkonfermata

Cutayar jattesta sensi oħra ta’ bbordja, iżda ma jiċċarax “to board out”. It-tiftix ulterjuri f’Vella u f’riżorsi nawtiċi ma sabx spjegazzjoni indipendenti ta’ dan is-sens. Ir-ripetizzjoni tal-istess glossa fuq sit ieħor ma ssolvix l-ambigwità.

• Joseph Cutayar, Dictionnaire maltais-français, nouvelle édition augmentée, L’Harmattan, 2007 — paġna 38 (PDF page 38; zero-based 37)

  Direct independent Maltese dictionary entry for bbordja; defines turning into wind, winding movement and leaning. Does not support boarding a vessel or boarding out with planks.

• Francesco Vella: Dizionario portatile delle lingue maltese, italiana, inglese (1843)

  Saret tiftixa fit-test diġitalizzat. Nuqqas ta’ riżultat mhuwiex prova li kelma ma teżistix.

• Anton F. Attard: Ix-xogħol fuq id-dgħajjes ta’ Għawdex (3), Il-Ħajja f’Għawdex (2012) — paġna stampata 30

  L-entrata jibbordja ġiet eżaminata viżwalment u tfisser li jmexxi dgħajsa tal-qlugħ f’korsa li mhix għad-dritt. Tikkonferma sens nawtiku, iżda ma tiċċarax il-glossa separata “to board out”.

• Dizzjunarju Nazzjonali tal-Malti

  It-tiftixa attwali ma tatx entrata għal din il-kelma; id-dizzjunarju għadu qed jikber. Dan mhuwiex prova li l-kelma hija żbaljata.

ċavu

Għadha mhux ikkonfermata

Ma nstabx sors Malti indipendenti li jiċċara jekk “locking mast” jirreferix għal arblu jew għal parti li żżommu f’postu. It-tiftix ulterjuri f’Vella, inklużi varjanti ortografiċi storiċi, ma pprovdiex attestazzjoni ċara. Il-paġna rilevanti tad-dizzjunarju nawtiku ta’ Caruana ma kinitx aċċessibbli.

• Il-glossa oriġinali ta’ Wiktionary; mhijiex konferma indipendenti

  Sors tal-glossa li għadha teħtieġ kjarifika.

• Francesco Vella: Dizionario portatile delle lingue maltese, italiana, inglese (1843)

  Saret tiftixa fit-test diġitalizzat. Nuqqas ta’ riżultat mhuwiex prova li kelma ma teżistix.

• Joseph Caruana: Dizzjunarju ta’ termini nawtiċi u tagħrif marittimu lokali

  Paġna tal-pubblikatur biss; l-entrata ma ġietx eżaminata u dan mhuwiex sors ta’ konferma.

• Dizzjunarju Nazzjonali tal-Malti

  It-tiftixa attwali ma tatx entrata għal din il-kelma; id-dizzjunarju għadu qed jikber. Dan mhuwiex prova li l-kelma hija żbaljata.

dritt

Ikkjarifikata

Li mhuwiex mgħawweġ jew milwi.

Il-glossa ‘straight’ tirreferi għal aġġettiv, mhux għan-nom li jfisser jedd. Il-glossarju uffiċjali jagħti l-forom dritt, dritta u dritti f’dan is-sens.

• Direttorat għat-Tagħlim u l-Assessjar / Aġenzija Nazzjonali tal-Litteriżmu: Glossarju Bilingwi ta’ Termini tal-Matematika (2022) — paġna stampata 49, PDF 51

  It-tabella straight tagħti dritta (f), dritt (m), dritti (pl) u tużahom għall-ġnub ta’ rettangolu.

fergħen

Ikkjarifikata

Jidgħi jew jisħet.

Id-dizzjunarju ta’ Busuttil jattesta s-sens ta’ dagħa u saħta. Il-kelma “sweat” fil-glossa oriġinali hija żball; ma hemmx tifsira ta’ għaraq f’dan is-sens.

• Diziunariu mill Malti għall Inglis — paġna 59

  Dictionary entry visually verified in the independently published 1900 book, printed page59, scan63. Local image research-c-busuttil-63.jpg. OCR locally at research-c-busuttil.txt, lines8985–8986.

• Kliem u Storja, f, FERGĦUN

  Related noun supports blasphemous conduct; the direct verb dictionary entry above is decisive.

ffalzja

Għadha mhux ikkonfermata

Ma nstabx kuntest Malti indipendenti li jidentifika l-isport jew l-azzjoni fil-glossa “to spin shot”. It-tiftix ulterjuri f’Vella u għal użi sportivi ma tax evidenza diretta. Ir-repożitorju tal-API ta’ Ġabra ma fihx id-database lessikali; ma nkisbitx l-entrata. It-tiftix ulterjuri f’forom u kuntesti relatati lanqas ma pprovda attestazzjoni Maltija indipendenti li ssolvi s-sens.

• Il-glossa oriġinali ta’ Wiktionary; mhijiex konferma indipendenti

  Sors tal-glossa li għadha teħtieġ kjarifika.

• Francesco Vella: Dizionario portatile delle lingue maltese, italiana, inglese (1843)

  Saret tiftixa fit-test diġitalizzat. Nuqqas ta’ riżultat mhuwiex prova li kelma ma teżistix.

• MLRS: repożitorju tal-API ta’ Ġabra

  Ġiet eżaminata r-rotta għad-data; ma nkisbitx entrata li tikkonferma dan is-sens.

fwieħ

Ikkjarifikata

Isir ifuħ jew jibda joħroġ riħa pjaċevoli.

Vella jattesta direttament il-verb bil-forma storika Fuieħ u jiddefinixxih bħala li jsir ifuħ. Il-paġna skennjata ġiet eżaminata viżwalment. “Flagrant” fil-glossa oriġinali hija żball għal “fragrant”; mhuwiex każ ta’ konklużjoni meħuda biss min-nom fwieħa.

• Dizionario maltese-italiano-inglese

  The fwieħa noun is glossed fragrance/perfume. The fieħ verb elsewhere is about emitting scent. These establish the family, not the exact held fwieħ verb.

• Sors ikkonsultat

  Attempted exact Ġabra API lookup; the live endpoint redirected to the UM homepage, so no lexeme evidence was obtainable.

• Sors ikkonsultat

  Attempted direct national dictionary entry; unavailable. No inference from absence.

• Francesco Vella: Dizionario portatile delle lingue maltese, italiana, inglese (1843) — paġna stampata 21, entrata Fuieħ, v. n.

  Il-verb jingħata bit-tifsira li jsir ifuħ. Il-forma storika u t-tifsira ġew ikkonfermati mill-paġna skennjata.

ħallaq

Ikkjarifikata

Iqajjem l-aptit jew ix-xewqa li wieħed jiekol.

Falzon jattesta direttament il-verb fis-sens li jqajjem ix-xewqa li wieħed jiekol. Il-glossa oriġinali kellha “simulate” minflok “stimulate”.

• Dizionario maltese-italiano-inglese — paġna 73

  Exact headword and definition visually verified on the scanned printed page, local image research-c-falzon-95.jpg. The printed page is 73 (not OCR misread 75).

imprezzabbli

Ikkjarifikata

Ta’ valur kbir li ma jistax jitkejjel jew jingħatalu prezz.

L-użu attestat huwa aġġettiv. It-tikketti ta’ nom femminili fis-sors ma jaqblux ma’ dan l-użu.

• ĠEMMA: Il-Ktieb iż-Żgħir l-Iswed dwar Scams u Frodi, it-tieni parti — paġna stampata 5, PDF 6

  L-aġġettiv jiddeskrivi d-dettalji personali flimkien ma’ privati.

• Qrati tal-Ġustizzja: sentenza, CaseJudgementId 19633 — paġna 12; test indiċjat, tniżżil dirett mhux disponibbli waqt il-kontroll

  Il-ħajja tal-bniedem hija msejħa imprezzabbli fil-kuntest li ma jistax sempliċement jitqiegħed valur ekonomiku fuqha.

kontrapappafik

Ikkjarifikata

Qala’ kwadru li jintrama fuq il-pappafik, fil-parti għolja tal-arblu.

It-tabelli bilingwi ta’ Charles Briffa jiddistingwu l-kontrapappafik mill-pappafik. Il-glossa oriġinali “topgallant sail” kienet żbaljata; is-sens ikkonfermat huwa l-qala’ li jintrama fuqu.

• Charles Briffa, White Dipping Sails — paġna 64, table rows32–33; corroborating tables pp65 and68

  Explicit bilingual contrast establishes that kontrapappafik denotes royal, while pappafik denotes topgallant. Page64 rendered and visually inspected to verify table alignment.

• A. Cremona (1964), La marina Maltese dal medio evo all’Epoca moderna: storia e terminologia marittima, Journal of Maltese Studies 2, pp177–197 — paġna 195, appendix rows32,33,37,38

  Original Maltese/Italian nomenclature pairs the corresponding sails with controvelaccio and velaccino, consistent with Briffa's explicit English royal/topgallant distinction. Scanned page visually inspected.

kontrapirmiżżan

Għadha mhux ikkonfermata

Il-glossa tgħaqqad żewġ partijiet strutturali differenti tal-bastiment. Il-glossarju ta’ Charles Pulè jattesta kontraprim bħala “keelson, inner keel”, iżda ma jattestax kontrapirmiżżan bħala varjant tiegħu. Għalhekk din l-evidenza ma tiġġustifikax definizzjoni ġdida tal-kelma mmarkata.

• J. Richard Steffy, Illustrated Glossary of Ship and Boat Terms (academic-hosted maritime archaeology reference) — paġna 271 false keel; 274 keelson

  The English terms identify different positions: false keel is external underneath the keel, while keelson is internal above floor timbers. Therefore the old English pair cannot safely be converted into one precise Maltese definition.

• Charles Pulè: Maltese Traditional Boat — Dgħajsa Terms Translated from Maltese to English (2011) — paġna stampata 52

  It-tabella ġiet eżaminata viżwalment: kontraprim huwa “keelson, inner keel”. Din hija kelma relatata, mhux konferma tal-lemma kontrapirmiżżan.

• Dizzjunarju Nazzjonali tal-Malti

  It-tiftixa attwali ma tatx entrata għal din il-kelma; id-dizzjunarju għadu qed jikber. Dan mhuwiex prova li l-kelma hija żbaljata.

• Stephanie Said: Documenting the last surviving traditional boats on the Maltese Islands — paġna stampata 80

  Is-sors jagħti firjola u kurrigga għall-parti magħrufa bl-Ingliż bħala false keel. Ma jattestax kontrapirmiżżan.

miegħed

Ikkjarifikata

Jitkellem b’mod mhux ċar jew itemtem kliemu.

Falzon jagħti tifsira ta’ diskors li ma jinftiehemx. Fil-glossa oriġinali kienet nieqsa n-negazzjoni Ingliża, u għalhekk kienet tidher kontradizzjoni.

• Dizionario maltese-italiano-inglese — paġna 153

  Exact headword, imperfect and sense visually confirmed in left column of printed p153; local image research-c-falzon-175.jpg.

nġab

Ikkjarifikata

Jaqbel u jmur tajjeb ma’ xi ħadd.

Falzon jattesta l-forma storika inġieb u l-imperfett jinġieb fis-sens ta’ qbil; il-kuntest letterarju kkwotat minn Oliver Friggieri jikkonferma li wieħed imur tajjeb mal-oħrajn. L-evidenza tiċċara s-sens soċjali, mingħajr ma tippretendi deċiżjoni ortografika ġdida dwar il-lemma nġab.

• Dizionario maltese-italiano-inglese — paġna 99

  Historical related lemma/variant inġieb and imperfect jinġieb visually verified. It includes agreement in addition to being brought and being liked. Local image research-c-falzon-121.jpg.

• L-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti ... qabel it-twaqqif — paġna 88

  Independent scholarly literary history quotes Il Ħabib, 11 July 1912, issue22 p3. The collocation with everyone and no wish to quarrel clearly supplies the social get-along context.

vomitorju

Għadha mhux ikkonfermata

Il-glossa “vomitory” tista’ tirreferi għal passaġġ f’teatru jew għal sustanza li ġġiegħel lil wieħed jirremetti. It-tiftix ulterjuri f’Vella ma pprovdiex l-entrata Maltija. Għal Caruana u Aquilina nkisbu rekords bibliografiċi, iżda mhux paġni tal-entrati li jiċċaraw dan in-nom. It-tiftix ulterjuri f’forom u kuntesti relatati lanqas ma pprovda attestazzjoni Maltija indipendenti li ssolvi s-sens.

• original lexical source, not independent

  Maltese headword and noun POS only; does not disambiguate the English gloss.

• English lexical ambiguity check, not Maltese attestation

  English noun also denotes a public-venue entrance, so blindly selecting one is unsafe.

• Francesco Vella: Dizionario portatile delle lingue maltese, italiana, inglese (1843)

  Saret tiftixa fit-test diġitalizzat. Nuqqas ta’ riżultat mhuwiex prova li kelma ma teżistix.

xaba'

Ikkjarifikata

Kotra kbira jew abbundanza ta’ xi ħaġa.

Is-sens ta’ abbundanza huwa nominali u huwa attestat ukoll fil-frażi bix-xaba’. Il-verb xaba’ jibqa’ f’entrata separata.

• Joseph Cutayar: Dizzjunarju Malti–Franċiż (2007), preview tal-pubblikatur — paġna stampata 13, entrata abbundanza

  Il-frażi bix-xaba’ tidher fost l-espressjonijiet li jfissru abbundanza.

• In-Nadur fil-letteratura nazzjonali Maltija, Luminaria, Ġunju 2019; OAR Università ta’ Malta — paġna stampata 52

  L-analiżi tuża xaba’ bħala nom fil-kuntest tal-abbundanza tal-ambjent u tal-frott.

• G. B. Falzon: Dizionario maltese-italiano-inglese (1845) — entrata Xabai (nom maskil)

  L-entrata nominali tagħti direttament is-sensi ta’ abbundanza u kotra.

żinżel tal-baħar

Għadha mhux ikkonfermata

Il-paġna skennjata ta’ Lanfranco issa ġiet eżaminata viżwalment. L-entrata 61 tagħti Żinżla tal-Baħar għal Modiolus barbatus, filwaqt li l-entrata 63 tagħti Żinżla, mingħajr tal-baħar, għall-ispeċi agglutinans. Dan joħloq kunflitt mal-identifikazzjoni oriġinali tal-kompost bħala Lioberus agglutinans. Il-forma kollettiva żinżel tal-baħar u l-identifikazzjoni tagħha jibqgħu jeħtieġu kjarifika; ma ntagħżlitx speċi awtomatikament.

• WoRMS/MolluscaBase expert taxonomy

  Amygdalum agglutinans is unaccepted and the accepted combination is Lioberus agglutinans. Search-indexed official result was readable; a later direct fetch returned403.

• Muséum national d’Histoire naturelle specimen catalogue, primary

  Independent museum taxonomy clearly distinguishes genus and species.

• Delongueville & Scaillet (2023), Novapex24(2):77–85

  Expert paper distinguishes L. agglutinans from L. ligneus and warns of Eastern Mediterranean misidentifications; does not attest the Maltese common name.

• mirror of original Wiktionary data, not independent

  Confirms the original name link but repeats the rank error, so must not be counted as new corroboration.

• Guido Lanfranco: Maltese names of local marine mollusca (1974) — paġna 8 tal-PDF, entrati 61 u 63

  Il-qari tal-ismijiet issa huwa kkonfermat viżwalment. Żinżla tal-Baħar hija marbuta ma’ Modiolus barbatus; Żinżla waħedha hija marbuta ma’ agglutinans. Il-limitazzjoni preċedenti tal-OCR ġiet solvuta, iżda l-identifikazzjonijiet tas-sorsi ma jaqblux.

• WoRMS / MolluscaBase: Modiolus barbatus

  Tikkonferma t-tassonomija ta’ Modiolus barbatus; ma tikkonfermax waħedha l-isem Malti.

żnatura

Ikkjarifikata

Ibiddel jew jgħawweġ in-natura, il-karattru jew it-tifsira oriġinali ta’ xi ħaġa.

L-użu f’sentenza tal-Qorti tal-Appell jattesta t-tgħawwiġ tan-ness kuntrattwali. Dan jikkonferma l-bidla jew it-tgħawwiġ tan-natura u tat-tifsira, mingħajr ma jiżdied sens mhux attestat dwar iċ-ċittadinanza.

• Appell Inferjuri34/2022LM, Kunsill Lokali tal-Gżira vs L-Awtorità tal-Artijiet,26April2023 — paġna 36

  The paragraph then describes an allegation that contractual conditions were varied and modified. Lexical attestation only: the Court rejects the substantive allegation on the following page.

• Commission Regulation(EEC)2351/72, Maltese Special Edition03/Vol.1 — paġna 347

  Technical change of sugar to make it suitable only for intended animal-feed use; does not support loss of citizenship.

żnazzjonalizza

Għadha mhux ikkonfermata

Għadha ma nkisbitx entrata Maltija indipendenti li tiddistingwi bejn it-tneħħija taċ-ċittadinanza, il-bidla tal-karattru nazzjonali u t-tneħħija tas-sjieda mill-istat. It-tiftix ulterjuri f’Vella ma ċċarax il-verb; l-entrati rilevanti ta’ Caruana u Aquilina ma kinux aċċessibbli. It-tiftix ulterjuri f’forom u kuntesti relatati lanqas ma pprovda attestazzjoni Maltija indipendenti li ssolvi s-sens.

• original lexical source, not independent

  Only the original ambiguous English gloss.

• Chinese Wiktionary derivative; not independent Maltese evidence

  A derivative interprets this as removing state ownership; this cannot substitute for Maltese attestation.

• Francesco Vella: Dizionario portatile delle lingue maltese, italiana, inglese (1843)

  Saret tiftixa fit-test diġitalizzat. Nuqqas ta’ riżultat mhuwiex prova li kelma ma teżistix.